TRƯỜNG XƯA
(Bài viết chào mừng lễ kỷ niệm 40 năm thành lập trường)
Trường trung học phổ thông Nguyễn trung Ngạn nằm cạnh con đường liên huyện mềm mại như một dải lụa vắt qua cánh đồng làng. Chiều vào thu gió heo may nhè nhẹ, những ruộng lúa ngả màu vàng đang vào mùa thu hoạch, hoàng hôn tím dần. Mắt tôi hơi cay cay vì mùi khói rơm, xen lẫn mùi nồng nồng của đất nhưng dễ chịu vô cùng
Thả hồn trong những suy tư, bỗng ký ức xa xưa lại ùa về, cũng trên cánh đồng này bọn trẻ chúng tôi nô đùa chạy nhảy, vào mùa gặt thì mót thóc, rồi theo bố mẹ ra đồng hái đỗ, nhổ lạc. Cánh đồng này năm xưa là khu trồng đỗ lạc, vào cuối năm những ruộng lạc ngả màu vàng nhổ lên những chùm củ chi chít, tôi thích nhất món khoai lang luộc ăn với lạc sống, sao vừa ngọt vừa bùi, tuyệt vời đến thế. Rồi những ngày mưa giông bọn trẻ cởi trần bắt cá rạch, những con rô gặp nước mừng rỡ giương vây và nhảy lên các bờ cỏ. Hạt mưa dàn dạt như kim châm vào thân thể nhưng vẫn ham bởi giỏ cá nặng ngang lưng.
Rồi những trưa hè trời nắng như đổ lửa, cua cá sao mà nhiều thế, bởi lúc đó chưa có thuốc trừ sâu, diệt cỏ như bây giờ. Khi nước nóng cua ngoi lên thân lúa chỉ việc bắt cho vào giỏ, cá trạch thi nhau chui vào hang nhỏ ven bờ tìm chỗ mát , chỉ cần hứng rổ ngoài miệng rồi lấy tay moi ra thì đủ nấu một nồi riêu. Mùa đông nước cạn những vũng bùn còn thâm màu đất, trạch dồn về mọi người mang cuốc ra cuốc những con trạch to mập vàng óng đang ẩn mình dưới lớp đất bùn ngoe ngẩy. Mang về om với củ chuối thì ngon tuyệt.
Nhà tôi có cây khế chua không biết trồng từ bao giờ thân mốc mác nhưng quả trĩu cành, mỗi mùa cá cả xóm đến mua hoặc xin về nấu. Bây giờ nhớ tới nồi cá kho với khế ngày ấy, nhất là hầm trấu nhừ hết cả xương ngon hết chê. Cá kho làng Vũ Đại bây giờ cũng chưa chắc đã bằng, sức trẻ như bọn tôi lúc bấy giờ ăn không biết no mẹ tôi thường bảo:” có cá đổ vạ cho cơm”.
Năm 1978 trường tôi bắt đầu xây dựng trên cánh đồng ấy. Chúng tôi là học sinh khoá 1 nên sáng học nhờ ở kho gạo dưới làng Đan tràng cách trường 2km, chiều về lao động vác đất vượt nền,lên huyện đóng bè tre gỗ kéo dọc sông khoảng 10km về xây trường. Hai năm lao động liên tục , đến năm thứ ba ngôi trường gần hoàn thành chúng tôi được chuyển về ngôi trường mới.Được về học ở ngôi trường mới ai cũng thích vì nó cao ráo sáng sủa , được tận hưởng làn gió mát từ cánh đồng thổi đến ,nghe tiếng rào rào của đàn vịt đẻ nhà ai đang tìm mồi ngay cạnh cửa sổ lớp học.
Từ đó vùng quê tôi có một âm thanh mới là tiếng trống trường.
Tuổi trẻ của chúng tôi đã đến trường theo hiệu lệnh của tiếng trống trường...dù cho năm tháng đã qua đi,song âm thanh của nó vẫn còn mãi mãi trong ta như một hoài niệm.
Các làng quê xa xôi hẻo lánh ,đến các thị thành náo nhiệt đông vui,ở đâu,âm vang ngọt ngào và ấm áp của nó cũng gợi cho ta bao trìu mến,nó gắn tuổi thanh xuân của ta với học đường.
Từ cụ ông,cụ bà đến các bậc cha mẹ anh chị,mỗi khi nghe trống đổ hồi...tùng...tùng...tùng,cả nhà rộn lên thúc giục con em mình mau đến lớp.mười năm học phổ thông,tiếng trống trường thường xuyên nhắc nhở,động viên khích lệ bằng thứ âm thanh mà không dễ gì những âm thanh khác có được.
Hằng ngày trống trường gọi ta đi học buổi sáng,buổi chiều,trống đổi giờ và tan học.Chúng ta chấp hành vì nó gọi ta bằng tiếng nói thiêng liêng chân thành và cao cả.
Ngoài ra nhân dân sống quanh trường cũng chịu ảnh hưởng bởi cái lệnh không có sự ràng buộc đó,dần dần trở thành thói quen để sắp xếp công việc và sinh hoạt trong gia đình.Vì lẽ đơn giản tiếng trống trường là giờ giấc,là qui ước về thời gian.Chẳng thế nó còn khắc sâu vào ký ức của mỗi chúng ta bao niềm thương nỗi nhớ,bao chuyện vui buồn của thời học trò,nó thong thả buông ra từng tiếng một ,chìm lắng trong không gian để gọi chiều về,một ngày đã trôi qua.Năm học này kế tiếp năm học khác,từ đây sự tích lũy vốn sống,vốn tri thức của chúng ta được phát triển theo năm tháng cùng tiếng trống trường.
Năm học kết thúc,bắt đầu ba tháng hè,tiếng con ve kêu buồn,như gợi lại thiếu vắng tiếng trống trường,ta hằng ước năm học mới bắt đầu.
Lớn lên đi đây đi đó,chúng ta được nghe thêm nhiều tiếng trống nữa:trống trận,trống hội,trống hộ đê,trống báo động,trống đưa người vĩnh biệt cõi đời...Nhưng chỉ có một tiếng trống mà ta yêu quí nhất,tiếng trống trường ,từ trong âm thanh êm ả đó hiện lên trong ta hình ảnh một ngôi trường cụ thể không hề lẫn lộn với bất kỳ ngôi nhà cao tầng nào khác , trường trung học phổ thông Nguyễn trung Ngạn.
Với hình ảnh các thày ,các cô đã đứng trên bục giảng .Sự nghiệp trồng người của các thày ,cô đã dìu dắt bao thế hệ học sinh trưởng thành và tiếng trống trường ngày ấy còn vang vọng đâu đây,nó đã khắc sâu vào tâm khảm chúng ta thứ âm thanh đặc biệt đến kỳ lạ ,đã lay động hàng triệu con tim .
Dương Văn Cường
BẠN BÈ
Bạn bè lưu lạc cả rồi
Nay còn mấy đứa ta ngồi với nhau
Sự đời bao nỗi bể dâu
Đứa còn, đứa mất biết đâu mà lần
Đời người như kiếp phù vân
Sự sống, cái chết lúc gần lúc xa
Đứa thì ở lại quê nhà
Thức khuya, dậy sớm lợn gà gieo neo
Lăn lưng với đất vẫn nghèo
Vứt cực mà chạy nó theo đến cùng
Đứa thì vào ở thị thành
Cậu cậu, mợ mợ nghĩa tình đầy vơi
Âu là cũng tại ông trời
Đưa nằm biệt thự, đứa ngồi lều tranh
Rưng rưng kể chuyện chẳng lành
Chiến tranh ruột thịt cũng đành bắn nhau
Giật mình dưới bóng trời sầu
Nghe ra khủng khiếp biết đâu mà lường
Tan hoang nhà cửa miếu đường
Xót xa đất thở nỗi thương nhân tình
Đứa thì lủi thủi một mình
Con xa, vợ mất chịu đành cô đơn
Đứa thì đau ốm mỏi mòn
Mắt mờ ,tai điếc thân còm khổ chưa
Đứa thì của cải dư thừa
Tiếc thay phận mỏng nắng mưa khôn lường
Đứa thì danh vọng coi thường
Mặt mày phớn phở tỏ tường ruột gan
Đứa thì trút cả tâm can
Dâng cho cửa Phật mong ban phước lành
Đứa thì theo nghiệp thơ văn
Xem chừng tối hạ chỉ bằng túi teo
Đứa thì khôn tính khó nghèo
Làm gì được nấy ai theo cho cùng
Rượu ngon đâu kể be sành
Rượu đắng, rượu chát tràn bình cứ say
Nghiêng trời xa xứ mắt cay
Nhớ về quê cảnh trăng gầy sương giăng
Niềm vui ngắn ngủi đãi đằng
Nỗi đau lạnh buốt cạn dòng lệ sa
Bạn ơi ! Cạn chén đi mà
Giàu nghèo rồi cũng làm ma cuối đời
Đạn bom chết chóc một thời
Vận may còn được đứng ngồi bên nhau
Lơ phơ mái tóc trắng đầu
Bia tràn miệng cốc nông sâu trận cười
Nhìn nhau rạng rỡ mặt người
Yêu thương muôn nỗi đất trời quê hương
Dương Văn Cường
